Zespół cieśni podbarkowej jest jedną z najczęstszych przyczyn bólu barku. Problem ten dotyczy zarówno osób aktywnych fizycznie, jak i pacjentów prowadzących siedzący tryb życia. W praktyce fizjoterapeutycznej stanowi bardzo częsty powód zgłaszania się pacjentów z dolegliwościami w obrębie obręczy barkowej.
Schorzenie to wiąże się z zaburzeniem przestrzeni podbarkowej oraz przeciążeniem struktur znajdujących się pomiędzy głową kości ramiennej, a wyrostkiem barkowym łopatki. Z punktu widzenia fizjoterapii kluczowe znaczenie ma analiza biomechaniki całej obręczy barkowej oraz przywrócenie prawidłowej współpracy między stawem ramiennym, a łopatką.
Czym jest zespół cieśni podbarkowej?
Zespół cieśni podbarkowej polega na zmniejszeniu przestrzeni pod wyrostkiem barkowym łopatki, w której znajdują się ważne struktury odpowiedzialne za prawidłowe funkcjonowanie barku.
W przestrzeni podbarkowej przebiegają między innymi:
- ścięgna mięśni stożka rotatorów,
- kaletka podbarkowa.
Podczas unoszenia kończyny górnej struktury te przesuwają się w wąskiej przestrzeni pomiędzy głową kości ramiennej a wyrostkiem barkowym. W sytuacji zaburzenia mechaniki ruchu barku lub zmniejszenia tej przestrzeni dochodzi do nadmiernego ucisku tkanek miękkich, co prowadzi do powstawania dolegliwości bólowych.
Objawy zespołu cieśni podbarkowej
Objawy najczęściej rozwijają się stopniowo i początkowo mogą być odczuwalne jedynie podczas określonych ruchów kończyny górnej.
Do najczęściej zgłaszanych przez pacjentów dolegliwości należą:
- ból barku podczas unoszenia ręki,
- dyskomfort przy sięganiu nad głowę,
- ból podczas sięgania za plecy,
- uczucie osłabienia kończyny górnej,
- ograniczenie zakresu ruchu w barku.
Charakterystyczne dla zespołu cieśni podbarkowej jest pojawianie się bólu w tzw. łuku bolesnym, najczęściej pomiędzy około 60 a 120 stopniem odwiedzenia ramienia.
U części pacjentów dolegliwości mogą nasilać się również w nocy, szczególnie podczas leżenia na bolesnym barku.
Kto jest najbardziej narażony na zespół cieśni podbarkowej?
Zespół cieśni podbarkowej może wystąpić u osób w różnym wieku, jednak najczęściej pojawia się u osób wykonujących powtarzalne ruchy kończyną górną lub utrzymujących długotrwale ramiona uniesione.
Do czynników zwiększających ryzyko wystąpienia tego problemu należą:
- praca wymagająca częstego unoszenia rąk nad głowę,
- powtarzalne ruchy kończyny górnej,
- osłabienie mięśni stabilizujących łopatkę,
- zaburzenia postawy ciała, szczególnie wysunięcie barków do przodu,
- ograniczona ruchomość w obrębie odcinka piersiowego kręgosłupa,
- zgarbiona postawa ciała.
Problem ten często dotyczy również osób aktywnych fizycznie, szczególnie uprawiających sporty wymagające intensywnej pracy barków.
Z perspektywy biomechanicznej istotną rolę mogą odgrywać także napięcia powięziowe oraz zaburzenia ruchomości w obrębie kręgosłupa piersiowego i obręczy barkowej.
Postępowanie zachowawcze w fizjoterapii
Kluczowe znaczenie ma zmniejszenie przeciążenia struktur podbarkowych oraz przywrócenie prawidłowej biomechaniki barku.
Terapia powinna obejmować zarówno pracę lokalną w obrębie barku, jak i analizę funkcjonalną całej obręczy barkowej oraz kręgosłupa.
1. Edukacja pacjenta i modyfikacja obciążeń
W wielu przypadkach konieczne jest:
- ograniczenie powtarzalnych ruchów nad głową,
- zmniejszenie intensywności treningów,
- wprowadzenie przerw w pracy wymagającej obciążania barków,
- korekcja nawyków ruchowych.
Zmniejszenie przeciążenia struktur podbarkowych pozwala stworzyć warunki do regeneracji tkanek.
2. Terapia manualna tkanek miękkich
Istotnym elementem postępowania jest manualna praca z tkankami miękkimi obręczy barkowej.
Może ona obejmować:
- techniki rozluźniania mięśnia naramiennego,
- pracę z mięśniami stożka rotatorów,
- opracowanie mięśni obręczy barkowej,
- pracę z powięzią klatki piersiowej,
- pracę z powięzią około łopatkową.
Celem terapii jest zmniejszenie napięcia mięśniowego oraz poprawa funkcjonowania tkanek otaczających staw barkowy.
3. Praca manualna w obrębie stawu barkowego
W terapii często wykorzystuje się również mobilizacje stawu ramiennego oraz stawów obręczy barkowej.
Techniki te mają na celu:
- poprawę ruchomości stawu,
- zmniejszenie kompresji w przestrzeni podbarkowej,
- przywrócenie prawidłowej biomechaniki ruchu – szczególnie łopatki.
4. Ćwiczenia terapeutyczne
Uzupełnieniem terapii manualnej powinien być odpowiednio dobrany program ćwiczeń.
Najczęściej stosuje się:
- ćwiczenia wzmacniające mięśnie stożka rotatorów,
- ćwiczenia poprawiające stabilizację łopatki,
- ćwiczenia zwiększające ruchomość barku,
- ćwiczenia poprawiające kontrolę ruchu kończyny górnej.
Stopniowe wprowadzanie obciążeń pozwala zwiększyć tolerancję tkanek na wysiłek oraz zmniejszyć ryzyko nawrotu dolegliwości.
Podsumowanie
Zespół cieśni podbarkowej jest jedną z najczęstszych przyczyn bólu barku. W wielu przypadkach skuteczne leczenie możliwe jest dzięki odpowiednio prowadzonej terapii zachowawczej.
Z punktu widzenia fizjoterapii kluczowe znaczenie ma kompleksowe podejście obejmujące terapię manualną, pracę z tkankami miękkimi oraz analizę biomechaniki całej obręczy barkowej. Uzupełnienie terapii o odpowiednio dobrany program ćwiczeń pozwala stopniowo zmniejszyć dolegliwości bólowe oraz poprawić funkcję stawu barkowego.
Jeśli odczuwasz podobne dolegliwości, zapoznaj się z naszą ofertą fizjoterapii.